ADYM.KZ / Қазақстанның май-тоңмай саласы қарқынды дамып, Орталық Азиядағы жетекші позициясын нығайтып келеді. Бұл туралы Ақтау қаласында өткен Қазақстан–Өзбекстан Өңіраралық ынтымақтастық форумының аясындағы панельдік сессияда айтылды.
Іс-шараға ҚР Ауыл шаруашылығы вице-министрі Ермек Кенжеханұлы қатысып, сауда және экспорттық кооперацияны дамыту мәселелері талқыланды.
Сессия барысында Майлы дақылдарды қайта өңдеушілердің ұлттық қауымдастығы «Қазақстанның май-тоңмай саласы: жоспарлар мен перспективалар» тақырыбында баяндама жасады. Онда соңғы бес маусымда Қазақстаннан Өзбекстанға өсімдік майы өнімдерін жеткізу көлемі тұрақты өсіп келе жатқаны атап өтілді.
Қазіргі таңда Қазақстандағы майлы дақылдарды өңдеу қуаты жылына 5,2 млн тоннадан асады. Оның ішінде күнбағыс тұқымын өңдеу қуаты 4,4 млн тоннаны құрайды. Бұл көрсеткіш Өзбекстандағы жалпы өңдеу қуатынан шамамен 700 мың тоннаға жоғары. Ал 2028 жылға қарай жаңа өндіріс орындарын іске қосу арқылы өңдеу қуатын жылына 8 млн тоннаға жеткізу жоспарланып отыр.
2025/2026 маркетингтік жылдың алғашқы тоғыз айында өсімдік майы мен күнжара экспортының валюталық түсімі 944 млн АҚШ долларына жетті. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 54%-ға көп. Маусым қорытындысы бойынша бұл көрсеткіштің 1,15 млрд АҚШ долларынан асуы күтіледі.
Қазақстан екінші жыл қатарынан Өзбекстанға өсімдік майын жеткізу бойынша көш бастап келеді. 2025 жылы қазақстандық өнімнің бұл нарықтағы үлесі 90%-дан асқан. Ал 2025/2026 маркетингтік жылдың алғашқы тоғыз айында Өзбекстанға май және күнжара экспорты 31%-ға өсіп, 553 мың тоннаға жетті.
Бүгінде Қазақстан күнбағыс майын экспорттау көлемі бойынша әлемде 6-орында тұр. Ел алдағы уақытта әлемдегі жетекші үш экспорттаушының қатарына қосылып, саланың экспорттық түсімін 2 млрд АҚШ долларына жеткізуді көздеп отыр. Қазақстандық май-тоңмай өнімдері қазір әлемнің 20-дан астам еліне экспортталады.
Форум аясында Қазақстан мен Өзбекстан кәсіпкерлері арасында B2B форматындағы кездесулер өтіп, бірқатар коммерциялық келісімдер жасалды. Соның ішінде Qazaq-Astyq Group май өңдеу зауыты мен Өзбекстанның Fayz Oil Imports компаниясы арасында 71,5 млн АҚШ долларына өсімдік майын жеткізу туралы келісімге қол қойылды.
Жалпы, форум барысында жасалған коммерциялық келісімдердің құны 174,8 млн АҚШ долларын құрады.
