ADYM.KZ / Шымкент қаласы жастар саясаты басқармасының «Жастар ресурстық орталығы» КММ-нің ұйымдастыруымен Жол-көлік колледжінде «Жеке деректеріңді сақта – қауіптен қорған!» тақырыбында ақпараттық-түсіндіру кездесуі өтті.
Іс-шараның негізгі мақсаты – жастардың цифрлық сауаттылығын арттыру, интернет кеңістігіндегі қауіп-қатерлер туралы түсінігін кеңейту және жеке деректерді қорғау дағдыларын қалыптастыру. Кездесу барысында интернет алаяқтығының кең тараған түрлері, киберқылмыскерлердің азаматтардың жеке және қаржылық мәліметтерін иемдену тәсілдері және мұндай жағдайлардың алдын алу жолдары талқыланды.
Кездесуге «Жастар ресурстық орталығы» КММ Психологиялық көмек көрсету бөлімінің маманы Ақсымбат Рашидқызы Әлімқұл, «Әділет» партиясы Шымкент қалалық филиалы төрағасының орынбасары Ербол Рәбілұлы Байқонысов, Шымкент қаласы Цифрландыру басқармасы басшысының орынбасары Ернұр Серперұлы Қырғызбаев, Шымкент қаласы Полиция департаменті Киберқылмысқа қарсы іс-қимыл басқармасының жедел уәкілі, полиция капитаны Бахытжан Турсунбаевич Бекбаев және Тұран аудандық филиалының атқарушы хатшысы Есімхан Қалмаханұлы Бертаев қатысты.
Мамандар жастарға интернет кеңістігінде кездесетін алаяқтықтың түрлі тәсілдері туралы айтып, күмәнді хабарламалар мен қоңырауларға сақтықпен қарау қажеттігін түсіндірді.
Алаяқтар кей жағдайда банк, мемлекеттік орган, белгілі бір компания немесе таныс адамның атынан хабарласып, азаматтарды асықтыру арқылы жеке мәліметтерін алуға тырысуы мүмкін. Сондықтан қандай да бір ақпаратты тексермей тұрып, белгісіз адамдардың талаптарын орындамау маңызды.
Кездесуде әсіресе бейтаныс адамдарға банк картасының деректерін, парольдерді, SMS арқылы келетін растау кодтарын және басқа да қаржылық ақпаратты бермеу қажеттігі айтылды.
Іс-шара барысында фишингтік сілтемелердің қаупіне де назар аударылды. Мамандар әлеуметтік желілер, мессенджерлер және электрондық пошта арқылы келетін күмәнді сілтемелерді ашпауға кеңес берді.
Кейбір жалған сілтемелер пайдаланушыны шынайы сайтқа ұқсас жасалған парақшаға бағыттап, логин, пароль немесе банк картасының деректерін енгізуге итермелеуі мүмкін. Осыған байланысты жастарға кез келген сілтеменің қайдан келгенін тексеру және күмән туындаған жағдайда оны ашпау қажеттігі түсіндірілді.
Сонымен қатар әлеуметтік желілердегі аккаунттардың құпиялылық баптауларын тексеру, күрделі парольдерді пайдалану және бір парольді бірнеше сервисте қолданбау жөнінде ұсыныстар берілді.
Кездесуде цифрлық қауіпсіздікті сақтау тек мамандардың немесе құқық қорғау органдарының міндеті емес, әр интернет пайдаланушының жеке жауапкершілігі екені айтылды.
Жастарға интернетті сауатты әрі қауіпсіз пайдалану, жеке ақпаратты жариялауға сақтықпен қарау, күмәнді ұсыныстарға сенбеу және белгісіз адамдармен онлайн байланыс кезінде абай болу қажеттігі түсіндірілді.
Сондай-ақ алаяқтық әрекетке тап болған жағдайда эмоцияға берілмей, жағдайды дер кезінде тиісті органдарға хабарлау маңызды екені айтылды. Күмәнді операция байқалған кезде банкке жедел хабарласу және құқық қорғау органдарына жүгіну де қажетті шаралардың бірі ретінде түсіндірілді.
Бүгінде жастар күнделікті өмірінде әлеуметтік желілерді, мобильді қосымшаларды және түрлі онлайн сервистерді белсенді пайдаланады. Сондықтан цифрлық ортадағы қауіпсіздік ережелерін білу – заманауи қоғамдағы маңызды дағдылардың бірі.
Кездесу соңында жастар мамандарға өздерін қызықтырған сұрақтарын қойып, интернет алаяқтығының алдын алу, жеке деректерді қорғау және күмәнді жағдайларда әрекет ету тәртібі бойынша жауаптар алды.
Осындай ақпараттық-түсіндіру кездесулері жастардың цифрлық сауаттылығын арттырып, интернеттегі қауіп-қатерлерді дер кезінде тануына мүмкіндік береді. Жеке деректерге ұқыпты қарау, ақпаратты тексеру және қауіпсіздік талаптарын сақтау – кибералаяқтықтың алдын алудың маңызды шарттарының бірі.
