ADYM.KZ / Сенатта 2025 жылғы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы Үкімет пен Жоғары аудиторлық палатаның есептері қаралып, бюджет қаражатының тиімділігі мен мемлекеттік қолдау шараларының нәтижелілігі талқыланды.
Отырыс барысында депутаттар Мемлекет басшысының бюджет жоспарлау, бизнесті қолдау, Ұлттық қор қаражатын пайдалану және мемлекеттік шығындардың тиімділігін арттыру жөніндегі тапсырмаларының орындалуына назар аударды.
Сенаторлардың пікірінше, қомақты қаржы бөлінгеніне қарамастан, бизнесті мемлекеттік қолдау жүйесі әлі де шашыраңқы күйде қалып отыр. Бұл өз кезегінде қолдау тетіктерінің нақты нәтижесін бағалауға кедергі келтіреді.
Осыған байланысты депутаттар жасанды интеллект технологияларын пайдалану арқылы барлық қолдау шараларын қамтитын бірыңғай мониторинг және бағалау жүйесін енгізуді ұсынды. Мұндай тетік қайталанатын шығындарды қысқартып, бюджет қаражатының тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді деп есептеледі.
Сенатта келтірілген мәліметке сәйкес, 2025 жылы республикалық бюджет кірістері 21,1 трлн теңгені құрап, жоспар 98,6 пайызға орындалған. Оның ішінде салықтық түсімдер көлемі 14,46 трлн теңгеге жеткен.
Ал республикалық бюджет шығыстары 25,4 трлн теңгені құрады. Шығыстар бойынша орындалмай қалған қаржы көлемі 303,8 млрд теңге болса, соның 278,5 млрд теңгесі игерілмеген.
Есепті кезеңде бюджет тапшылығы 4,065 трлн теңгені немесе жалпы ішкі өнімнің 2,5 пайызын құрады.
Сонымен қатар Жоғары аудиторлық палата бюджет қаражатының тиімсіз пайдаланылған көлемі 648,7 млрд теңгеге жеткенін мәлімдеді. Бұл көрсеткіш өткен жылмен салыстырғанда 1,7 есе жоғары.
Талқылау барысында сенаторлар бюджет жоспарлау сапасын арттыру, бюджетті нақтылау рәсімдерінің ашықтығын қамтамасыз ету, әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялардың қызметін жетілдіру және фермерлерге қаржыландырудың қолжетімділігін кеңейту мәселелерін көтерді.
Сондай-ақ энергетика, коммуналдық шаруашылық, ғарыш саласы, денсаулық сақтау, білім беру және әлеуметтік қолдау бағыттарына бөлінген қаражаттың тиімді жұмсалуы да назардан тыс қалмады.
Депутаттар қазіргі жағдайда мемлекеттік шығындардың нәтижелілігін арттыруға, қолдау шараларын нақты бағыттауға және олардың әлеуметтік-экономикалық әсерін күшейтуге басымдық беру қажет екенін атап өтті.
