ADYM.KZ / Қазақ тілін цифрлық кеңістікте дамыту және оның жасанды интеллект жүйелерінде кеңінен қолданылуын қамтамасыз ету бағытында ауқымды жұмыстар жүргізіліп жатыр. Бұл ретте сапалы цифрлық деректер қорын қалыптастыруға ерекше мән берілуде.
Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының директоры, филология ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор Анар Фазылжанның айтуынша, жасанды интеллект жүйелерінің белгілі бір тілді сапалы тануы үшін сол тілдегі цифрлық мәтіндердің көлемі ғана емес, олардың арнайы белгіленіммен, яғни аннотациямен қамтылуы да маңызды.
«Аннотацияланған, яғни белгіленім қойылған цифрлық мәтіндері көп тіл жасанды интеллектте бірден танымал болады», – деді Анар Фазылжан.
Оның айтуынша, қазақ тілін цифрлық ортада дамытуға бағытталған жұмыстардың нәтижесінде бүгінде түрлі мақсаттағы 30-дан астам цифрлық ресурс әзірленген.
Қазақ тіліне арналған 30-дан астам цифрлық ресурс бар
Жаңа цифрлық өнімдер оқушыларға, мұғалімдерге, тіл үйренушілерге және қазақ тіліне қызығушылық танытатын кең аудиторияға арналған.
Олардың қатарында 4,5 миллион қимаға негізделген картотекалық цифрлық база, электрондық тілтанымдық кітапхана және бірнеше сөздіктің мәліметтерін бір жерге жинақтайтын AmbiVob электрондық сөздігі бар.
Анар Фазылжанның сөзінше, тұңғыш электрондық тілтанымдық кітапхана қазақ тіліндегі ғылыми және әдеби қорды цифрлық форматта қолжетімді етуге мүмкіндік береді. Пайдаланушылар қажетті әдебиетті тек автордың аты арқылы ғана емес, тірек сөздер мен терминдер бойынша да іздей алады.
Бұл ресурстар қазақ тіліндегі мәтіндерді жинақтау, жүйелеу және цифрлық ортада пайдалануға мүмкіндік беретін маңызды құралдардың біріне айналып отыр.
Ақылды мәтін түзеткіш әзірленді
Институт мамандары қазақ тіліндегі мәтіндердің сапасын арттыруға бағытталған құралдарды да әзірлеген.
Солардың бірі – орфографиялық, пунктуациялық және стилистикалық қателерді анықтап, түзетуге мүмкіндік беретін ақылды мәтін редакторы.
Бұл құрал қазақ тілінде мәтін әзірлейтін пайдаланушылардың жұмысын жеңілдетіп, жазу мәдениетін жетілдіруге бағытталған.
Сонымен қатар мамандар PDF форматындағы қазақша мәтіндерді Word құжатына айналдыратын автоматты мәтін тану бағдарламасын жасаған.
Мұндай технологиялар қағаз және электрондық құжаттардағы қазақ тіліндегі мәтіндерді цифрлық форматқа көшіруді жеңілдетіп, оларды кейінгі өңдеу мен түрлі цифрлық жүйелерде пайдалануға мүмкіндік береді.
Қазақ тілінің цифрлық әлеуеті артып келеді
Мамандардың айтуынша, қазақ тілінің жасанды интеллект жүйелерінде сапалы қолданылуы үшін тілдің цифрлық ресурстарын одан әрі толықтыру маңызды.
Бұл бағытта жинақталған мәтіндерді аннотациялау, тілдік деректер қорын кеңейту, сөздіктер мен электрондық кітапханаларды дамыту, сондай-ақ мәтінді автоматты түрде өңдейтін технологияларды жетілдіру жұмыстары жалғасып жатыр.
Осылайша, қазақ тілін цифрландыру тек тіл үйренуге арналған электрондық ресурстарды көбейтумен шектелмей, қазақ тілінің жасанды интеллект, автоматты мәтін өңдеу және басқа да заманауи цифрлық технологияларда толыққанды қолданылуына қажетті тілдік инфрақұрылымды қалыптастыруға бағытталып отыр.
